berceste

30/4/2008

Ney manz�mesi

NEY MANZ�MES�

��i bo�,benzi sararm��, ona ā��kt�r māye,
            Derd-i hicrān ile inler eder �h leyl�ye.
            Arzeder h��k�rarak a�k�n� hep mevl�ye,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

Bu cihān�n �tesinden geliyor na�meleri,
            Kanat�r s�neyi, kalbi, deler elbet ci�eri.
            Eri�ir mi buna kudret, buna insan h�neri,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            Bu ne a�k�n, bu ne derdin, bu ne mestin sesidir,
            Bu ne tizin, bu ne evcin, bu ne pestin sesidir.
            Bu ezelden geliyor, bezm-i elestin sesidir,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            Ar�a ��kt�k�a bu ses, sanki felekler tutu�ur,
            Melek�tun tabak�t�nda melekler tutu�ur.
            Yay�l�r nefhas� āfāka y�rekler tutu�ur,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            Alal� s�rr� ezelden tutu�ur ba�r� yanar,
            Ayr�l�klarda yananlar acaba neyle kanar?
            “Erin�” derken o cān�na hep eczās� kanar,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            Bu kesik nevhā nedir, āh me�lin mi senin?
            Nefesin mi,ya sesin mi, ya cem�lin mi senin?
            �nleten nāyi fir�k�n m�, visālin mi senin?
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            Onu almaz ne sem�lar, ne bu d�nyā ve o nūr,
            Neyin esrār�na sinmi� bu ne hikmet konu�ur.
            Yine hicrān ile inler, bu ne m�tem ,bu ne s�r?
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            Alevin g�zya��d�r bu, susuyor �imdi sesi,
            A�l�yor a�k ile ālem, budur a�k�n hevesi.
            San�r�m can veriyor ney, s�n�yor son nefesi,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye!

            S�n�yor takat� bitmi�, dayan�lmaz bu deme,
            “Len terān�” ile mecrūh ve doymaz eleme.
            Her ne s�ylerse o hakt�r onu art�k dileme,
            Bak neler s�yletiyor Hazret-i Mevl�n�ye

Yaman Dede

Yorum (0) Kal�c� Ba�lant�

30/4/2008

" Ney " neye denirki?

Yak�n Do�u’nun en eski sazlar�ndan olan ney, �slam tarihi boyunca hem saray, hem halk, hem de suf� musikilerinde kullan�ld�.

1582’den �nce yap�lm�� ran veya Osmanl� minyat�rlerinde ney, �ok ince, uzun ve ba�p�resiz olarak resmedilmi�tir. �lk kez Surn�me-i H�m�yun’da, daha geni� �apl� ve ba�p�reli neyler g�r�l�r. 16. yy’a ait Codex Vindobonensis’te bir kad�n neyzen grav�r� vard�r. Burada ba�p�re �ok a��k bi�imde g�r�l�r. Bunlara dayan�larak, saza ba�p�reyi, 16. yy’�n sonlar�nda Osmanl�lar�n ekledi�i s�ylenebilir.

Evliy� �elebi’nin zikretti�i on b�y�k neyzenden alt�s� Mevlev�dir. 1720 tarihli S�rn�me-i Vehb�’deki minyat�rlerde, hem Mevlev� neyzenler, hem de profan (hi�bir din� vasf� olmayan) neyzenler g�r�l�r. 19. yy’da Mevlev� olmayan neyzen yok gibiydi.

Hz. Mevl�n�’n�n Mesnev�si’ne neyden bahsederek ba�lam�� olmas� da neye kuts� bir s�fat kazand�rmas� bak�m�ndan �nem ta��r. Kaynaklar Hz. Mevl�n�’n�n meclisinde de ney �flendi�ini ve “Hamza Dede” isminde bir neyzeni oldu�unu if�de etmektedir.

Ali Ufk�’nin saz listesinin sonlar�na do�ru and�� ve “zarif �ark�lara e�lik eden sazlardan biri” diye niteledi�i ney, 17. yy’�n sonlar�nda, tanbur ile birlikte, b�t�n sazlar�n en itibarl�s� durumuna geldi

18. yy’�n sonunda Abd�lbāk� Nās�r Dede, Tedk�yk u Tahk�yk ba�l�kl� eserinde, makamlar�n nas�l icrā edilece�ini ney �zerinde tarif etmi�tir. Oysa o g�ne kadarki edvārlarda, perdeler �o�unlukla udun sap� �zerinde g�sterilmi�ti.

19. yy’�n ikinci yar�s�nda b�y�k �l��de Mevlev�hānelere m�nhas�r kalan ney, 20. yy’da radyo yay�nlar�nda, kl�sik T�rk mūsik�si programlar�n�n vazge�ilmez unsurlar�ndan biri durumuna geldi.

“..... �nce-uzun boyu, birbirine sar�lan bo�umlar�, sararm�� rengi, i�ten gelen feryadlar�, figanlar� aksettiren sesi ile, b�y�k Mevl�n�’n�n ilahi vecid ve a�k�n�n lirik bir sembol� olan Ney, �u s�retle onun hitap etti�i geni� z�mre i�inde, hatta d��nda kuts� bir �nem kazanm�� ve her as�rda bu saz� �almakla, daha do�rusu Ney �flemekle �n kazanm�� bir �ok de�erli sanatk�rlar yeti�mi�tir; mesel�, hepimizin �ok iyi tan�d��m�z seyahatn�mesinin cildleri aras�nda s�k s�k dola�maktan zevk ald��m�z Evliya �elebi, muhtelif �lkelerde senelerce s�ren uzun seyahatlar�n�n her �e�it intibalar�n� en k��k teferruat�na kadar bize saf, tatl� bir usl�b ve ed� ile anlat�rken, �stanbul’da tan�d��,dinledi�i neyzenler hakk�nda �u mal�mat� b�rakm��t�r.

“Sazendag�n-� neyzenan ... bu neyzenlerin serefraz� Be�ikta� Mevlevi h�nesi’nin �eyhidir.Mevlev� Dervi� Yusuf’un Ney �ald��n� i�itenlere ol kadar rikkat-i kalb has�l olur ki,zar�r-i b�ka ederler.Berber �mer �elebi, Sara� Ahmed �elebi, Kefeli Dervi� Ahmed Dervi� S�leyman-ki Kas�mpa�a Mevlevi h�nesi’nin neyzen ba��d�r,Siyah� Ahmed Bey,Torlak Dede, Yast�r Hasan Pa�a, Dervi� Kas�m,K��k Dervi� Ahmed-ki Kulekap�s� Mevlevi h�nesi’ndedir,bunlardan ba�ka y�z altm�� kadar daha vard�r...)”

“ Yery�z�n�n en eski ve en medeni milletlerinden biri olan M�s�rl�’lar nezdinde,pek eski zamanlardan beri do�ru tutularak �flenen d�d�klerle,e�ri tutularak �al�nan Ney’lerin her ikiside kullan�l�yordu.M�s�r tarih�ileri Ney’in icad�n� tanr� Osiris’e isnad ederler.Bu tarih�ilerin bir k�sm� Osiris’in icad etti�i Ney’in ( Lotus ) denen kam��tan,di�er bir k�sm� da ay� baca��n�n kemi�inden yap�ld��n� ve gayet �ok sesli oldu�unu yazmaktad�rlar.M�s�rl�’lar Ney’lerin do�ru tutularak �flenenlerine ( Mam y�hut Mm ),e�ri tutularak �flenenlerine de ( Sebi ) ad�n� vermi�lerdi.M�s�rl�lar aras�nda �ifte Ney’lerede rastlanm��t�r.Bu �e�it Ney’leri kad�nlar �alarlarm��.Ayr�ca Tevrat’ta ad� ge�en ( Hagub ) isimli �alg�n�n da yan yana dizilmi� gayri m�savi uzunlukta bir tak�m kam��lardan yap�lm�� oldu�una g�re as�l ad� ( M�s�k�r ) olan fakat bizim ( Miskar ) dedi�imiz �letten ba�ka bir �ey olmad�� anla��lmaktad�r.Asur�ler, Fenikelililer gibi di�er �ark milletleri aras�nda da nefesle �al�nan m�sik� �letlerine tesad�f edilmi�tir.Biz T�rkler aras�nda m�zrapl� ve vurgulu m�sik� �letlerinden ba�ka nefesle �al�nan sazlar�n tarihide pek eskidir. Elimizde mevcut muteber bir l�gat kitab� olan ( Burhan Kat� ) adl� eserin Ney maddesinde �u izahat vard�r:

“(Ney, saz aksam�ndan maruf d�d�kt�r. Arab�’de mizmar denir; birka� t�r� vard�r. Battal, �ah Mansur, Girift, ��rtma ve kaval da ayn� ailedendir. (Buk) manas�ndad�r ki, cenkte �al�nan borudur. Tun�’tan olmakla Nay-i Ruyin ve Nay-i Ruyine dahi derler. Nefir dedikleri budur; h�l� v�zera mehterlerinde �alar. Nay-i T�rk� H�ta ve Huten T�rkleri’ne mensup bir bu�uk ar��n miktar� bir borudur.D�d�k gibi delikleri vard�r ve bir katt�r;ba�� deve ba�� gibi e�ridir.�v�z� d�nyay� velveleye verir. Nay-i T�rk�, baz�lar� kat�nda ( Sur Nay )d�r ki, T�rk� de tahrif ile Zurna dedikleridir.( Sur ) ile ( Nay ) dan m�rekkebtir.( Sur ) ferah, d��n, iy� ve i�ret manas�ndad�r ve bir tak�m Nay maddesinde zikrolunan borudur ki H�ta ve Huten T�rkleri’ne mahsustur.)”

“ XV. Y�zy�l T�rk m�verrih ve musik��inaslar�ndan Ahmed O�lu ��krullah,T�rkler aras�nda kullan�lan �alg�lar�n isimlerini ve bunlar�n nas�l yap�ld�klar�n� anlatan,Y�ld�r�m Beyaz�d’�n o�ullar�ndan �sa �elebi’ye ithaf etmi� oldu�u eserinde, mizmar ve Pi�e adl� nefesle �al�nan iki �let hakk�nda �u mal�mat� vermi�tir:

“(Mizmar diye bir Nay ‘a derler ki, ol Nay’i iki par�adan d�zerler.Bir par�as� kara kam��tan ve bir par�as� a�a�tan ola ve ol a�ac� dahi kam�� gibi yonalar ve d�zeler ve i�ini deleler ve an�n uzunlu�u bir kar�� bir parmak ola ve iki ucunda dahi bile iki�er kavme parmak kadar� koyalar.Geri kalan� yedi b�l�k edeler.Her iki b�l��nde bir del�k dahi deleler.Ama geni� delmeyeler;ard�ndan yana deleler.Ama ol deli�in ikisinin aras� beraberinde deleler.Ve kam��tan olan par�an�n dahi uzunlu�u bir kar�� ve parmaktan artuk�a olmak gerkir.Ve e�er Mizmar’�n uzunlu�u bir kar�� ve bir parmaktan artuk olursa, deliklleri dahi geni��e deleler ve Mizmar’�n asl� �u Nay par�as�d�r ki,ol a�a�tan d�d�kleri Nay’� onun �st�ne ba�layalar ve il�h...)”

“ �u verdi�imiz k�sa izahtan anla��ld�� zere,umumiyetle nefesli sazlar ve hususiyetle Ney ile bu fasileden olan �letlerin T�rkler aras�nda yap�lm�� olmas� �ok uzak ge�mi�e g�t�rebilir. Bug�n h�l� dinlemekte oldu�umuz Ney’in �zelliklerini ��yle tarif ve izah edebiliriz: Ney, birbirine e�it dokuz bo�umdan ibaret, kuru i�i bo� bir kam��t�r. A��z taraf�na gelen k�sm�na kuru boynuzdan yap�lan ve (Be�p�re) denen bir a��zl�k konur. Bu a��zl��n �ap�, kam��n �ap�ndan azd�r; dudaklara de�en deli�in �ap� 15-17 milimetre kadard�r. Ney’ler, isimlendirildikleri akortlara g�re muhtelif uzunlukta olursa da, esas Ney (Mansur) denen akorddad�r. Bu Ney’lerin (L�) perdesinin titre�imi, d�nyaca kabul edilen (La Diyapozan)’a uygundur”.

“ Ney’lerin akordlar� Mansur’dan itibaren de�i�tik�e uzunluklar� k�sal�r; pestle�tik�e boylar� uzar. Ses geni�li�i umumiyetle �� 16, 17, 18-20-21-22 b�l�mlerinde birer delik; ayr�ca 13. k�sm�n arka taraf�nda da bir delik a��lm��t�r.”

“ Ney ve N�sfiye belli iklimlerde yeti�en kam��lardan yap�l�r.Neyzenler aras�nda en makbul kam��, �am’�n kuzeyinde (Ayn� Zerka) denen yerde yeti�en kam��lard�r. A��z taraf�na gelen k�sm� geni�, uca do�ru gittik�e incelen ve ( Keler ) denen kam��lar di�erlerine tercih edilir. Ney uzun zaman �flenerek rengi gittik�e koyula��r ve elli seneden fazla kullan�lm�� Ney’ler, havada bulunan Karbonik Asid’le birle�erek koyu k�rm�z� bir renk al�r.”

“ Ney, T�rk M�sik� �lemi’nde Tanbur ‘dan sonra en �ok ra�bet kazanan bir sazd�r. Her devirde y�zlerce neyzenin yeti�mi� oldu�unu tarih kaynaklar�ndan ��reniyoruz. Ney’in en �ok yap�ld�� ve ��retildi�i yer eski Mevlev�hanelerdir; ��nk� Mutasavv�f Mevl�n� Cel�leddin Rum� Hazretleri ul�hiyetin, k�inat�n esrar�n� bu saz�n dilinden anlatmak isteyerek s�ze ba�lam��t�r.”

Ney’ler “ Esas Ney’ler, M�beyn ( ara ) Ney’leri, N�sfiyeler” y�ni bir sekizlik daha dik sesli olanlar olmak �zere ��’e ayr�l�r.

Ney kelimesinin anlam�, Fars�a kam�� demek olan “Nay” kelimesinden kaynaklan�r. Bat� �lkelerinde de bu ada benzeyen ya da bu ad� hat�rlatan s�zlere rastlan�r. Yukar�dan beri anlat�ld�� gibi nefesli sazlar�n k�keni Orta Asya’ya kadar uzan�r. T�rk k�lt�rlerinin i�inde eriyerek, s�rekli bir etkile�im i�inde bi�im de�i�tirerek geli�en bu g�zel saz son �ekli olduk�a ge� alm��t�r. Do�u’da, T�rk ve �sl�m �lkelerinde Ney �alanlara “Neyzen, Nayzan, Nay�”gibi adlar verilir

1- Esas Neyler:

Esas Neyler, bir “B�selik” dizisinin her perdesi dikkata al�narak haz�rlanm�� yedi t�r Neyden ibarettir; y�ni (480) frekansl� Diyapozon sesi ( La ) kabul edilmi�, neyler buna g�re yap�lm��t�r. Bu perde Mansur’da D�g�h, �ah Ney’de B�selik, Davud Ney’de �arg�h, Bolahenk’te Neva, S�p�rde’de H�seyn�, M�stahzen’de Acema��ran, K�z Neyi’nde Rast’t�r.

2- M�beyn ( Ara ) Neyler:

B�selik dizisinin tam sesleri ikiye b�l�nerek elde edilen seslere M�beyn ( Ara ) sesler, bu sesleri veren neylere de M�beyn ( Ara ) Neyler denmi�tir. Bu perdeler Mans�r M�beyn’inde K�rd�, Davud M�beyn’inde Nim Hic�z, Bolahenk M�beyn’inde Nim His�r, M�stahzen M�beyn’inde Evc, K�z M�beyn’�nde Nim �ehnaz’d�r.

2- N�sfiyeler:

On iki Ney’in her t�r�n�n bir oktav tiz sesini veren neylere N�sfiye denir. Bu da her Ney t�r�n�n bir de n�sfiyesinin bulunmas� demektir. Neyler Kaba Rast’tan Tiz Gerdaniye’ye kadar ses ��kartan, din� ve dind�� m�sik�mizde en �ok aranan, sevilen, b�y�k ustalar yeti�tiren m�sik�mizi en i�li duygularla seslendiren bir sazd�r.T�rk M�sik� tarihi say�s�z neyzen bestek�rlarla doludur. �cras� �ok g��l� oldu�u halde, �b�r �zellikleri i�in daima tercih edilmi�tir.

G�R�FT

Bir Ney t�r�d�r; yedisi ayn� hizada, bir biraz yan tarafta olmak �zere sekiz delikli nefesli bir sazd�r. Perde say�s� s�n�rl�,icras� g��l� bir saz oldu�undan kullanan� �ok olmam��t�r. Kullanan en son sanatk�r Giriftzen As�m Bey’dir. “... L�gat kitaplar,girift kelimesinin �e�itli man�lar� aras�nda, bu kelimenin m�sik� ile ilgili taraflar�n� ��yle a��klam��lard�r: ( Saza n�li� vermek man�s�ndad�r; y�ni telli sazlar�n telleri �zere parmaklar� bir g�ne hareket ettirmektir ki, saz�n na�meleri dalgal�, cevherli, ve ezgili zuhur eder.) Ayr�ca halk dilinde kar��k, �apra��k, i�inden ��k�lmas� zor �eylere s�fat olmu�tur. Kanaat ve tahminimize g�re, bu �lete bu ismin verilmi� olmas�n�n sebebi, bu saz�n nefesle �al�nan di�er sazlara g�re daha �apra��k ve girift olmas�ndan ileri gelmi�tir.”

“Saz olarak Girift de Ney gibi i�i bo� bir kam��t�r. A��za gelen taraf�nda ( Ba�p�re ) si vard�r. Delikleri Ney’den bir fazla olup yan taraftad�r.Girift’ten ��kan sesler bir bu�uk oktav kadard�r; �u halde �al�n��ndaki ve bilhassa baz� mak�mlar� lay�k�yla icr� edilmesindeki g��l�k ve ��kan seslerin azl�� bak�m�ndan, Ney’e nazaran daha ibtid�� ve eksik bir sazd�r. Bundan dolay� muhtelif as�rlarda ya�am�� olan bir �ok neyzenler aras�nda tek t�k giriftzene rastlan�r; mesel�, ��nc� Selim, �kinci Mahmud devirlerinde ya�am�� olan Musahib Said Efendi, Ney’den ba�ka Girift’le de me�gul oldu�undan, neyzen ve giriftzen olarak me�hur olmu�tur. Saray’da yap�lan k�me fas�llar�na bazen Ney, bazen de Girift’le i�tirak ederdi. 1822’de �len Mehmed Nuri Efendi de bu devrin neyzen ve giriftzenlerindendir ”

Yorum (0) Kal�c� Ba�lant�

30/4/2008

�r�ad



Sevgilim g�venme g�zelli�ine,

Senin de sa�lar�n tarumar olur;

Aldanma talihin pembe rengine,

Hayat�n uzun bir intizar olur.

Sevgilim her insan do�arken a�lar,

�i�eklerle a�ar, sularla �a�lar,

Rehg�z�r� olur bah�eler, ba�lar,

Nihayet isimsiz bir mezar olur.

Sevgilim baksana bir yanda g�len,

Bir yanda g�z�n�n ya��n� silen,

Kimi benim gibi erir derdinden,

Kimi senin gibi bahtiyar olur!

Sevgilim senin de ge�er zaman�n,

Ne ��hretin kal�r, ne h�sn-� �n�n,

B�yledir kanunu kahpe d�nyan�n,

D�rt mevsim i�inde bir bahar olur!

Kemalettin KAMU

Yorum (0) Kal�c� Ba�lant�

29/4/2008

SE�ME BEY�TLER...

>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait
>
>
> k�nc-i firkatte ey rakiba bizi tenha sanma
> yar e�er sende yatarsa elemi bizde yatar..(bahdatl� ruhi)
> *
> dem mi var kanl� ya��m �ehreme yol eylemeye
> g�n m� var le�ker-i gam cana n�zul eylemeye..(hayali)
> *
> g�le gu� ettiremez bo� yere b�lb�l inler
> varak-� mihr-� vefay� kim okur kim dinler...(kami)
> *
> bir nefes ��kmaz gam-� a�k�n g�n�lden ey sanem
> sanki ol sevday� kalbimde s�veyda eyledin..(usuli)
> *
> can�m�n cism ile zevk-i ittisal� kalmad�
> ah kim sensiz dirilmek ihtimali kalmad�..(fuzuli)
> *
> �eb-i yeld�y� muvakkitle m�neccim ne bilir
> M�btel�y-� gama sor kim geceler ka� saattir..(sabit)
> *
> Bela dildendir ol dild�r elinden d�d�m�z yoktur,
> G�n�ldendir �ikayet kimseden feryad�m�z yoktur..(nevi)
> *
> G�zelsin, b�bedelsin, tarz-� tavr�n hep m�sellemdir.
> Ne �are b�vefas�n, aah insaniyyetin yoktur...(la edri)
> *
> Sanman ki taleb-i devlet � c�h etme�e geldik
> Biz �leme bir y�r i�in �h etme�e geldik...(yeni�ehirli avni)
> *
> ��rler pen�e-i kahr�mda olurker lerz�n
> Beni bir g�zleri �h�ya zebun etdi felek..(yavuz sultan selim)
> *
> g�renler san�r ki safadan sema-i rah ederim
> d�ner d�ner bakar�m kuy-� yare ah ederim...(esrar dede)
> *
> lal olursun s�ylesem bir f�kra tab-� sineden
> bir sahife a�sam a�lars�n kitab-� sineden..(muallim naci)
> *
> ��k�yor kanl� y�z� kar��ma ummanda bile
> s�nm�yor me�ale-i laneti tufanda bile...(abdulhak hamit tarhan)
> *
> oldu e�kim g�l�en-i ara-y� heves cular gibi
> akt� g�nl�m bir nihal-i i�veye sular gibi..(nabi)
> *
> sofular secde eder mescidin mihrab�na
> yar e�i�i secdegah�m y�z s�rerim kime ne...(nesimi)
> *
> ne �eb ki y�z�n g�rmesem o �eb �l�r�m
> ne g�n ki kametin g�rmesem k�yamet olur...(nedim)
> *
> kametin ey busitan-� la-mekan pirayesi
> nurdan bir servdir d��mez zemine sayesi...(zati)
> *****************
>
> "ARZ-I ALEMDE SEN� G�RENDE G�RMEYENDE OLDU P��MAN
> SURET-� H�SN�NLE D��RD�N BEN� DERD-� B� DERMAN
>
> LA-TE�B�HT�R G�ZELL��N KAMU CEZBED�P
> I�KIN V�RAN EYLED� GAMIN �SE LERZAN...."(RECEB�) buda bana ait

Yorum (0) Kal�c� Ba�lant�

27/5/2007

A�k

�skender Pala (*)

Bir �o�almadan ibarettir a�k, bir co�madan, kabarmadan, b�y�meden ibarettir. Devaml� artmayan bir duygunun a�k olmas� ne m�mk�n?

S�z�n var oldu�u g�nden beri, en fazla sarf edildi�i alan a�kt�r. A�k �zerine s�ylenmi� s�zlerin s�n�r� yoktur. Belki s�ylenmemi� s�z de yoktur; ama her d�nemde ba�ka t�rl� s�ylenmekten dolay� �o�alan s�z vard�r. S�z n�tr bir varl�kt�r, �st derecesi kelam, alt derecesi laft�r. S�z�n kelam derecesinde konusu a�kt�r. S�ze en g�zel manay� a�k verir. B�t�n boyutlar�yla s�z� a�kla s�yledi�iniz zaman s�z�n g�zelli�ini hissedersiniz. Bir c�mleyi a�kla yaz�n; g�r�n c�mle ne kadar g�zelle�ir. Usulen yaz�lan c�mleden muhatab�n alaca�� pek bir �ey yoktur.

Hayatin a�ktan yoksun oldu�u hi�bir zaman g�sterilemez ki. Bitkinin hayati olsun, insanin hayati olsun, d�nyan�n hayati olsun, b�t�n hayatlar�n her kademede a�ka ihtiya�lar� vard�r.

A�kla bakmak; y�rekle bakmak demektir. G�z sadece bir fonksiyonu y�r�t�r; ama fonksiyonun i�ini dolduran, onu san’ata d�n��t�ren g�n�ld�r. Biz g�z�m�zle bakar�z; ama g�ren g�n�ld�r. G�nl�m�zde a�k varsa, g�z�n g�rd�� g�zeldir.

"Yaln�zca bir t�rl� a�k vard�r; ama g�r�nt�leri binlerce t�rl�d�r" der bir bilge. �� e�idini s�yleyelim: A�k be�eridir; �akayla baslar, sorumluluk getirir. G�zden girer, g�n�lde yasar. Surete meyledenler ziyandad�r. A�k platoniktir; sohbetle baslar, zahmet getirir. Zihinden girer, g�n�lde ya�ar. Siretini s�slemeyenler yol �a��r�r. A�k �lahidir; imanla ba�lar, vahdete g�t�r�r. G�n�lde do�ar, g�n�lde yasar. S�rr� saklamayanlar, ba��n� verir.

.
A�k, Allahu Teala'n�n "Bilinmeyi istedim kainat� yaratt�m" buyurdu�u noktada ba�lar. Ve oradan bir �rmak gibi birdenbire co�kuyla akar, binlerce yola ayr�l�r, binlerce �rmak olu�ur. Bir bastan binlerce ba� olu�ur. Onun i�in bir t�rl� a�k vard�r. Varl��m�z� s�rd�rd��m�z medeniyet birikiminin i�inde a�k�n b�t�n �e�itleri mevcut. Bug�n dahi mevcut, biz hangi boyutunda yas�yorsak a�k�n, o t�rl�s�n� tad�yoruz demektir.

Be�eri a�k�n (mecazi a�k�n) �lahi a�ka d�n��mesi tabii bir seyir. Pek �ok mutasavv�f �lahi a�k i�in be�eri a�k� ilk basamak olarak g�r�r. ��nk� Allah g�zeldir, g�zelli�i sever. Mevcudattaki o �lahi kudretin eserine bakarak ancak bir izden as�la gidebilir, g�r�nt�den orijinale ge�ebilir manas�nda be�eri a�k� ilk basamak olarak g�rm��lerdir ve atlam��lard�r oradan.

.
��te; Leyla ile Mecnun. Leyla’n�n bir be�er olarak a�k�n� Kays'in biriktirmesi... Kays i�inde b�y�yen o a�kla ileride bir e�ikten atlayarak Leyla ile b�t�nle�tirmesi... Buradan da ileri giderek ba�ka boyutlara yol almas�... Art�k o Hallac�n "enel hak" dedi�i noktad�r, o Nesimi'nin c�bbemin alt�nda "Allah'tan gayrisi yoktur" dedi�i noktad�r. Gerek ba� verirsiniz gerek derinizi y�zerler. S�rlar� if�a etmek noktas�nda a�k biter.

Salt s�rd�r a�k. A�k bir ki�ilik s�rd�r, iki ki�iye m�saadesi yoktur. Zaten a�k tekildir. Sevilen hi�bir zaman a�k�n i�inde de�ildir. A�k�n i�inde seven vard�r o kadar. Sevilenin haberi bile olmayabilir a�ktan, olmas� �nemli de de�ildir �stelik. A�k tekil oldu�u i�in s�rlar� da, kederleri de, ac�lar� da, firkati de, hicran� da, g�zya�� da, ate�i de tekildir. Yani i�inde bulundu�u ate� sadece bir ki�iyi yakar, g�zya�� da bir ki�iden akar, ayr�l�� bir ki�i �eker. A�k� bunlar �o�alt�r, a�k�n "eksilmeyen fakat artan" �zelli�i ayni zamanda buradan beslenir. G�zya�� a�k� art�r�r, hicran, hasret bu duygular a�k� devaml� b�y�t�r, katmerler, yuvarlar bir �� gibi. Yani a�k, ac� �ekmeyi bastan g�ze almay� gerektiriyor. A�k�n bir tarifi de ac� ve b�t�n bu ac�lardan duyulan mutluluk. Onun �tesinde de insanin kabiliyeti. A�k her g�n�lde ayni k�vamda varolamaz. G�n�l medeniyetindeki g�n�llerimiz a�k� de�i�ik boyutlarda alacakt�r, o zaman i�in i�ine s�rr� da girer. Yani benim s�rr�m benim kalbime s��acak olan kadard�r, daha �tesini kald�ramaz. S�r, ac� ve hasret varsa a�k vard�r ve o a�k tekildir bir ki�iyi ilgilendirir.

Biz a�k� genel kabul�m�zde "be�eri a�k" derken bir zaaf olarak alg�lad�k "�lahi a�k"i da bir hedef olarak g�rd�k. Be�eri a�k�n ve �lahi a�k�n ikisinin de ayni anda ve ayni b�nyede tezah�r� bir ge�i� itibar�yla m�mk�nd�r.

Ahsen�'l-Kasas buyurulmu� Yusuf Suresi'nde; a�k� anlatt�� i�in bu sure. Mevlana "Zeliha o hale gelmi�ti ki..." diyor, "... ��rekotundan �d a�ac�na kadar her �eyin adi Yusuf'tu onun i�in. Yusuf'un adini ba�ka adlara gizlemi�ti, mahremlerine bu s�rr� s�ylemi�ti. Mum ate�te yumu�ad�, dese; sevgili bize al��t�, y�z verdi, demi� olurdu. Bakin ay do�du, dese; s��t dal� ye�erdi, dese (...); ba��m a�r�yor, dese; ba��m�n a�r�s� ge�ti, iyiyim, dese hep ayr� manalar� vard� bu s�zlerin. Birini �vse onu �verdi, birinden �ikayet etse onun ayr�l��n� s�ylemi� olurdu. Y�z binlerce �eyin adini ansa, maksad� da Yusuf'tu onun, dile�i de..."

Hi�bir insan bir kad�na a��k olmay� veyahut da bir kad�n�n bir erke�e a��k olmas�n�, "be�eri a�k" dedi�imiz duyguyu yads�yamaz, ay�playamaz. Ne din, ne de yasalar yasaklam��t�r a�k�; y�rekler Allah'a aittir ��nk�. G�n�l ki Allah’�n evidir, a�k�n her �e�idine itibar eder.
.
B�t�n milimetrekarelerinde ayni sevgili olmayan bir g�n�l a�k� bilir mi acep?!. Bir kuru yak�nla�may�, ilgiyi, arzuyu a�k sanarak ya�an�lan �m�r ad�na va veyla ve va esefa!.. Bir Cemal'e kul, bir Ahmed'e k�le, bir Leyla'ya deli ve bir ��a pervane olmayan�n a�k� mi vard�r, ya akli mi vard�r ki!.. Alem bir ask i�in yarat�lm�� ve "A�k imi� her ne var alemde!...

"Muhabbetten Muhammed oldu has�l

Muhammedisiz muhabbetten ne has�l."

Sevgi �zerine kullan�labilecek b�t�n mecazlar� �st�ne al�nmad�r a�k. A�k ac�d�r, hasrettir. Hicran ve hayrettir, firkat ve gurbettir. G�zya�� ve aht�r; tazarru ve m�nacatt�r. A�k �l�md�r, can vermedir, kurban olmad�r. Canlar�n birbirinde kaynay�p erimesidir; canlar�n can �z�nde yitirilmesi ve aranmamas�d�r a�k. Par�alara b�ld�k�e demiri, m�knat�s� g��le b�t�n par�alar�n yine birbirlerini aramalar�d�r. Arama g�c�n� yitiren, zay�flatan, k��lten par�alar b�rak�r; ancak birbirini kovalamay�. Tas�n i�inde sakl� olan ate�tir a�k; bir k�v�lc�m �ak�nca ku�at�r b�t�n evreni. Atom �ekirde�i etraf�nda saniyede iki bin kilometrelik h�zla d�nen elektronlar�n kar�d�r bu. Kudretin ve �lahi san'atin �z�ndeki cevherden be�eri esteti�e ak�p gelen ilhamd�r o. Bir �ehre Ussak bir k�ye As�klar adini vermektir. A�k ki �iirde Su kasidesi, mimaride Selimiye, musikide Ferahfeza'dir. A�k, haddehanelerden d�k�len ate�, manaya gebe s�zd�r. A�k, me�ktir.

"Kim a��k olur da iffetini muhafaza eder, halini gizler ve bu y�zden �l�rse �ehit olarak vefat eder." diyen bir hadis-i �erif rivayet ediliyor.

Kalplerimizin incelmesi, y�reklerimizin g�zellikleri tatmas� ve tan�mas� a��s�ndan her insanin a�ka ihtiyac� vard�r. Bunu yasaklayamazs�n�z. Fakat gizlilik esast�r. A��k olan insan a�k�n� herkese ilan edemez, bu ay�p bir �eydir. ��nk� sevgilinin adi onun i�in kutsald�r. Sevilen insanin eskiden beri adinin ulu orta s�ylenmesi a��k’� incitir. A��k olmak de�il, a�k� s�ylemek ay�pt�r. ��nk� a�k bir s�rd�r dedik. A�k� mutlaka k�t� yorumlamamak laz�md�r. ��nk� a�k olgunla�t�r�c�d�r. G�nl�m�zle, Allah’�n i�aretlerini g�rebilmemizi sa�layacak en �nemli vas�talardan birisidir a�k. G�nl� a�mak ancak sevmekle olur. A�ktan ka�� ta yoktur, siz istedi�iniz kadar yasaklay�n o, ki�iye bir g�n gelir. Seyh Galib’in dedi�i gibi "Birden bire bu a�k� bu tuhfe bulan�nd�r." (Tuhfe:hediye)

�nce be�eri a�k�n rafine edilmesi laz�m, �lahi a�ka y�kselmesi i�in. Bir insanin esine veyahut da bir ba�kas�na besledi�i a�k-i mecazi var. Daha sonra bu insan A�k-i �lahi‘ye y�kseliyor. Bu hal ailesine kar�� olan a�k�nda bir d��me g�stermeyecektir. �lahi a�k�n i�erisinde be�eri a�k�n c�zleri zaten mevcuttur. �lahi a�ka vas�l olmak bilakis be�eri a�klar�n temelini sa�lamla�t�r�r. Denizin i�inde damla vard�r; ama deniz damladan ibaret de�ildir. Bug�n a�kla ibadet edebilen bir insan, yarin ibadet eder gibi a��k olabilir. Bug�nk� isini a�kla yapan da, ayni isi yarin a�k ile yapamayabilir.

A�k sayesinde insan ebedilik kazan�r ve lamekan olur. A�k bir hi�liktir tasavvuf ne�vesinde. Fakat o hi�likte kendinizi "hi�" hissettik�e var olursunuz ve hi�lik b�y�k bir varl��a sebep olur. Can verirsiniz; ama can verdikten sonra ya�amaya ba�lars�n�z, kendinizi feda edersiniz feda olduktan sonra ��hret olursunuz.

"G�zelsiz olmaz�z amma oluruz etsiz ekmeksiz".

Be�eri boyutta a�k�n mekan� ve zaman� �ok k�s�tl�, insanlar sadece birisinin g�zlerini g�rebiliyor. "K��ksu'da g�rd�m seni, g�zlerinden bildim seni" g�zlerinden ba�ka bir yerinden de bilmesi m�mk�n de�il zaten. B�yle bir k�yafet, b�yle bir toplum yap�s�, sokakta olmayan bir kad�n. Be�eri a�k�n sadece g�zya�� getirdi�ini, sadece ac� getirdi�ini, dolay�s�yla bizim �airlerimizin de "sevgili" diye hitap ettikleri insanlar�n ancak kokular�n� duyabildikleri; saba yeli sevgilinin sa��n�n kokusunu getirdi�i zaman, ac�s�n�n en fazla oldu�u, yoldan ge�ecek diye g�nlerce yolda beklemek, bir haber gelecek diye bir s�zg�n bak��na, bir gamzeli bak��na muhatap olurum diye g�nlerce uykusuz kalmak. B�t�n bunlar i�erisinde be�eri ili�ki ve birliktelik �ok s�nrl�. Bu s�n�rl�l�k a�k�n bir g�mlek daha y�kselmesini sa�layabiliyor. ��inizde b�y�t�yorsunuz, hasretin �o�almas� a�k�n da �o�almas� demek.

"Eyitti ol peri bir g�n d��ne gireyim bir seb, Sevincimden nice y�llar ge�iptir g�rmedim uyku" : O sevgili bir g�n bana dedi ki hadi g�nl�n olsun r�yana girece�im bir gece, bu s�z� duydu�umdan sonra sevincimden nice y�llar ge�iyor hala uyku uyuyamad�m. B�yle bir tek s�z, bazen bir �ift g�z �m�r boyu s�ren bir a�k�n merkezidir. B�yle bir toplumda o g�zellikten, o s�zden yola ��kan insan �lahi a�ka gidebiliyor.

A�k�n en b�y�k �zelli�i ruh terbiyesine m�sait olmas�. Seven daima niyazda, sevilen daima nazda. Sonu�ta insanin yarat�l�s�ndaki �z�, mutlak suretle hissetmesini sa�layacak bir ac� ve kederle kalbi yumu�atmak, mumlar� eritmektir. Kalp mumla��p mum da eriyince ister istemez bir yan��, "Hamd�m, pistim, yand�m" olur. Yanma son noktadad�r. Art�k �e�itli tecellileri kabul etmeye haz�r�z; ho�g�r�, affetme, sab�r ve hatta b�t�n �mr�n�z boyunca ula�aca��n�z duygular� kapsar. Bunu yapmad�k�a, kalp �i� kal�r, ister istemez meseleleri de hazmetmek zor olur. Onun i�in ayr�l�k vard�r, ac� ve hasret vard�r. A�kta vuslat yoktur, vuslat oldu�u an a�k yoktur. Vuslat a�k�n d��man�d�r �stelik.

Bug�n�n nisanl�l�klar� �� ay, evlilikleri iki-�� sene s�r�yor. ��nk� a�k diye ya�an�lan �eyler riyakarca y�r�t�len bir oyundan ibaret. Her iki taraf da ger�ek y�zlerini gizliyorlar, kar�� tarafa ho� gelecek ge�ici bir hale b�r�n�yorlar. O�lan bir simit al�p gelesiye kadar, k�z yeni bir sevgili bulabiliyor mu kendine, ona bakmak laz�m. Bu kadar vazge�ilebilir duygulara a�k diyebiliyorlarsa onu sorgulas�nlar.

A�k sorgulanmal�d�r; bir ilgi midir, bir sevgi midir, bir tutku mudur. Anormalliktir; ama bu anormalli�e ge�i� s�recinde bizim duygular�m�z� hangi derecede, hangi merhalede tuttu�umuza ba�l�. Bir �st�nl�k, bir ayr�cal�k vesilesi yani. Oysa bug�n hepsine a�k diyoruz, hatta cinselli�e bile a�k deniyor, a�k yapmak a�k ad�na �ok k��lt�c� bir �ey �stelik. �nsanin bir ilgiyi a�k sanmas�; onun ask�d�r; fakat a�k�n ancak bir nebzesidir. ��inde a�k yok de�il mutlaka vard�r; ama ask�n ne kadar�d�r iste ona bakmak laz�md�r. Mutlak a�ktan herkes ancak nasibi kadar�n� alabilir.

Bir �eyin a�k olabilmesi i�in tutkulu olmas�, patolojik olmas�, anormal olmas� gerekir. ��tahla yemek yerken hat�rlay�p sevileni, yemek bo�azda d��mleniyorsa; derin uykularda g�r�len r�yadan sonra bir daha uyku girmiyorsa g�zlere, sen bir mecliste adi an�ld��nda onun, inziva engin bir boyut kazan�yorsa, hamasi bir s�ylevin tam ortas�ndaki bir kelime, bir c�mle ne dedi�ini bilmezle�tiriyorsa insani, iste odur a�k. O ki, g�z kapaklar� kapand��nda karanl�klar� son bulmuyorsa, ne c�r’et a�ktan s�z edile!?.

Eskiler "Ah mine'l-A�k" yani "Ah a�k�n elinden!..." demi�ler. Galiba biz de "Ah Bine'l-A�k " yani "Ah a�ka ula�mak!..." demeliyiz.

Yorum (2) Kal�c� Ba�lant�

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Kategori yok

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

Blogcu ile yap�ld�

Ba� e�meziz ed�niye d�ny�-y� d�n i�in Allah'ad�r tevekk�l�m�z itimad�m�z

30/4/2008

Ney manz�mesi

30/4/2008

" Ney " neye denirki?

30/4/2008

�r�ad

29/4/2008

SE�ME BEY�TLER...

27/5/2007

A�k

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m